۶ نوامبر ۲۰۲۶ - داروهایی مانند سماگلوتاید (semaglutide) و تیرزپاتاید (tirzepatide) در حال حاضر برای درمان چاقی و دیابت نوع ۲ استفاده می‌شوند، اما این داروها بر فرآیندهای بیولوژیکی مهم برای عملکرد مغز نیز تأثیر می‌گذارند. در یک مقالۀ مروری جدید که در مجله Scienceمنتشر شده است، محققان دانشگاه گوتنبرگ و دانشگاه کپنهاگ شواهد موجود را مورد ارزیابی قرار دادند.
محققان نوشتند: در مطالعات حیوانی داروهای GLP-1توانسته اند بر حافظه و یادگیری تأثیر بگذارند، اما یافته‌ها در انسان‌ها متفاوت و متناقض بوده است. بررسی سوابق پزشکی بیماران، درمان با GLP-1 را با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط دانسته است، هرچند این مطالعات نمی‌توانند به طور قطع ثابت کنند که آیا خودِ این داروها عامل این تفاوت هستند یا خیر.
در کارآزمایی‌های بالینی EVOKEو EVOKE پلاس که توسط شرکت نووو نوردیسک انجام شد، داروی سماگلوتاید علیرغم ایجاد تغییر در چندین نشانگر بیولوژیکی بیماری، نتوانست روند پیشرفت بیماری را در بیماران مبتلا به مراحل اولیۀ آلزایمر کُند نماید.
با این حال، این نتایج امکان محافظت از عملکرد مغز توسط این داروها را در سایر بیماران رد نمی‌کند. افرادی که دچار چاقی یا دیابت نوع ۲ هستند، ممکن است در زمینه‌هایی مانند توجه، برنامه‌ریزی و سرعت پردازش دچار مشکل شوند. این مشکلات اغلب با سلامت متابولیک و سلامت عروق مرتبط هستند و بنابراین داروهای GLP-1ممکن است پاسخ به درمان را بهتر کنند.
دکتر استینا بورچرز، نویسنده اول این مقاله مروری و پژوهشگر وابسته به دانشگاه گوتنبرگ و دانشگاه کپنهاگ، گفت: «ما باید بفهمیم آیا این درمان‌ها می‌توانند به افراد مبتلا به چاقی یا دیابت کمک کنند تا توانایی‌های شناختی خود را حفظ کنند، به‌ویژه اگر درمان قبل از تثبیت مشکلات شناختی شروع شود. همچنین شناسایی اینکه کدام بیماران ممکن است از این درمان سود ببرند، بسیار حائز اهمیت است.»
محققان می‌خواهند درک کنند که آیا اثرات بالقوۀ این داروها بر مغز ناشی از بهبود متابولیسم است، یا اثرات مستقیم بر مغز، و یا ترکیبی از هر دو.
کریستوفر کلمنسن، نویسنده ارشد این مقاله و مدیر گروه تحقیقاتی در دانشگاه کپنهاگ، گفت: «داروهای چاقی به طور فزاینده‌ای در حال پیشرفت هستند و فرصت‌های جدیدی برای درک چگونگی تأثیر تنظیمات متابولیک بر عملکرد مغز فراهم می‌کنند. با تفکیک اثرات مستقیم و غیرمستقیم این داروها بر مغز، ما ممکن است در نهایت بتوانیم درمان‌هایی را توسعه دهیم که به‌طور اختصاصی با هدف حفظ عملکرد شناختی طراحی شوند.»
محققان خواستار انجام کارآزمایی‌های بالینی هستند که حافظه و سایر توانایی‌های شناختی را از ابتدای دوره درمان پیگیری کنند. آن‌ها همچنین بر اهمیت پایش بیماران مسن و ناتوان تأکید می‌کنند، زیرا کاهش وزن سریع و از دست دادن توده عضلانی در این افراد می‌تواند عملکرد فیزیکی را مختل کرده و مزایای بالقوه درمان را کاهش دهد.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-11-obesity-drugs-ways-brain.html